Co to jest budka lęgowa dla pTAKów?

Budki lęgowe dla ptaków, zwane też czasem skrzynkami lęgowymi są sprawdzoną alternatywą dla naturalnych dziupli. Kiedyś, gdy w krajobrazie dominowały stare dziuplaste drzewa – lipy, wierzby i dęby, większość ptaków i tych małych (Wróbel, Mazurek, Bogatka, Pełzacz ogrodowy) i tych dużych (Puszczyk, Gągoł, Nurogęś) nie miała większego problemu ze znalezieniem odpowiedniego lokum dla przyszłej rodziny.
Dziś, gdy stare drzewa na naszych oczach znikają z krajobrazu budki lęgowe wydają się być jedyną szansą dla Muchołówek, Modraszek, Jerzyków i Szpaków na przetrwanie.


Wymiary budek lęgowych

Na rynku dostępnych jest kilka podstawowych typów budek lęgowych. Różnią się przede wszystkim wielkością

Typ budki lęgowej

Dla kogo?

Wymiary podstawy (wewnętrzny)

Wysokość budki

(wewnętrzna)

Średnica otworu wlotowego

A

Bogatka, Wróbel, Mazurek, Kowalik, Muchołówka żałobna

110x110

260

220

33

A1

Modraszka, Sikora uboga, Sikora czarnogłowa, Sosnówka, Pełzacz leśny, Pełzacz ogrodowy,

110x110

260

220

28

B

Szpak

140x140

400

380

47

D

Dudek, Kawka

170x170

450

430

85

E

Puszczyk, Gągoł, Nurogęś

250x250

620

590

150

J

Jerzyk

320x180

180

180

33

Oprócz wymienionych w tabeli na rynku dostępne są również mniej popularne modele:

- Budka typu A z półką – to budka lęgowa z otworem wlotowym odpowiadającym budce typu A. Różnica w budowę polega na tym, że budka jest niższa, niż standardowa, ale posiada specjalną wąską półkę, która uniemożliwia drapieżnikom penetrację budki.

- Budka dla Pełzacza – specjalna „trójkątna” tzn. zwężająca się ku dołowi budka bez klasycznej kwadratowej podstawy, przeznaczona dla Pełzaczy leśnego i ogrodowego.

- Budka półotwarta – to budka, która zamiast standardowego otworu wlotowego ma dużą szczeliną na całej szerokości deski frontowej. Jest zwykle niższa, niż standardowa budka typu A/A1. Ten typ budek chętnie zajmują Pleszki i Kopciuszki.


Z czego zrobić budkę lęgową?

Budki lęgowe w przeważającej większości zbudowane są z drewna, zwykle sosnowego. Do budowy stosuje się zwykle odpowiednio wysuszone, heblowane deski o grubości co najmniej 2 cm. Proces suszenia jest ważny ponieważ dobrze wysuszona deska nie pęka i nie wygina się pod wpływem warunków atmosferycznych (deszcz, śnieg, duża wilgotność), co przekłada się na jej trwałość i żywotność. Heblowanie desek nie jest elementem koniecznym (niektórzy wręcz twierdzą, że deska od strony wewnętrznej nie powinna być heblowana, co ma imitować wnętrze naturalnej dziupli), stosuje się go zwykle ze względów estetycznych i bezpieczeństwa dla wieszających (brak drzazg).

Mniej popularne są budki z trocinobetonu. Są zwykle droższe, ale na pewno zdecydowanie bardziej odporne na warunki atmosferyczne. Budki z trocinobetonu są znacznie cięższe, co może utrudniać ich montaż.

Teoretycznie budkę lęgową można wykonać również z innych materiałów: sklejki, płyty wiórowej, itp. jednak ze względu na ograniczoną trwałość i dla bezpieczeństwa ptaków, producenci zwykle unikają tego typu materiałów.


Jaką budkę wybrać?

Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. O wyborze odpowiedniej budki lęgowej dla ptaków kierujmy się następującymi parametrami:

  1. Kogo chcemy zaprosić do budki? Albo bardziej precyzyjnie kto może zamieszkać w naszej budce?
    1. W większości przydomowych ogrodów najlepiej sprawdzą się budki typu A/A1 i B. W tych pierwszych zamieszkają Bogatki, Modraszki, Pleszki, Muchołówki, Pełzacze, Kowaliki, Wróble i Mazurki. W tej drugiej Szpaki.
    2. Na łąkach i pastwiskach możemy pokusić się o powieszenie budki typu D dla Dudka.
    3. Nad jeziorem, stawem lub rzeką z powieszonej budki typu E mogą skorzystać Gągoły i Nurogęsi.
    4. W lesie i w parku budkę typu E mogą zająć Puszczyki.
    5. Fani Kawek mogą w miastach powiesić wysoko na drzewie lub ścianie budynku budkę typu D.
    6. Jerzyki skorzystają z wysoko zawieszonych budek typu J, jeśli zapewnisz im co najmniej 10m wolnej przestrzeni dolotowej (między budką lęgową, a kolejnym wysokim budynkiem lub drzewem powinien być pas wolnej przestrzeni szerokości co najmniej 10 metrów, żeby Jerzyki mogły swobodnie dolecieć do swojej budki).

 

  1. Trwałość i bezpieczeństwo ptaków. Cena budki nie zawsze powinna być najważniejsza. Te tanie, dostępne w marketach zbudowane są zwykle z cienkich desek lub sklejki. Odpowiednie wymiary również zwykle nie są zachowane. Dlatego lepiej zainwestować w budkę kilka złotych więcej i cieszyć się nią przez kilka sezonów lęgowych.

 

  1. Impregnacja i malowanie. W zasadzie nie ma przeciwskazań do impregnowania i/lub malowania budek dla ptaków. Istotne jest raczej czym, a nie czy? Jeśli nie mamy pewności, że preparat (lakier, lakierobejca, czy farba) są 100% bezpieczne dla ptaków (nie wydzielają szkodliwych i trujących substancji) lepiej go nie stosować. Bezpieczne na pewno są oleje roślinne (lniany, rzepakowy), które codziennie wykorzystujemy w kuchni.
    Kolor? Oczywiście rzecz gustu, ale wybierajmy raczej ciemne i stonowane kolory natury (brąz, zieleń), niż krzykliwe pomarańcze, żółcie, czy róże. Im bardziej budka rzuca się w oczy nam, tym bardziej rzuca się w oczy drapieżnikom. Po co się robić im dodatkową reklamę?

 

  1. Gdzie kupić budkę lęgową? Najlepiej w naszym sklepie ;) Pamiętaj, że za ceną idzie jakość i bezpieczeństwo ptaków. Dlatego razczej nie kupuj najtańszej budki lęgowej dostepnej na rynku, czy w markecie. Te zwykle nie trzymają wymiarów i wykonane sa z słabej jakości materiału.