Sprzęt optyczny (lornetka, luneta, aparat fotograficzny) to podstawowe narzędzie pracy każdego obserwatora ptaków. Niezbędny zawodowcom i amatorom. W lesie, nad morze i na bagnach.

Na rynku dostępnych jest wiele modeli lornetek i lunet. Różnią się ceną, wyglądem, powiększeniem i wieloma innymi parametrami. Jak nie zgubić się w tym wszystkim i dobrać sprzęt odpowiedni dla naszych potrzeb?

Cena

W przypadku lornetek i lunet, podobnie z resztą jak w przypadku innych produktów droższy równa się lepszy. I pewnie można śmiało powiedzieć, że powinno się kupować sprzęt najlepszy na jaki nas stać, ale…

No właśnie pojawia się „ale”. Czy warto wydać 1000zł na lornetkę, tylko dlatego, że nas na to stać? Jeśli nie będziemy się z nią rozstawać przez większość roku, będzie nam towarzyszyć w wielogodzinnych wędrówkach warto „dopłacić” 100zł za sprzęt o 200g lżejszy. Jeśli jednak będziemy ją tylko okazjonalnie wyciągać z szafy, żeby obserwować ptaki w ogrodzie, może lepiej będzie zostawić sobie te przysłowiowe 100zł w portfelu i wydać na budkę lęgową, czy ciekawą książkę?

Szukając analogii na rynku dostępnych jest wiele różnych modeli samochodów. Od małych miejskich, przez samochody terenowe, po autobusy. Mieszkając na wsi lub jeżdżąc dużo „po terenie” wybierzesz pewni SUVa, bo gwarantuje mu, że dotrze zawsze tam gdzie nie poradzi sobie samochód miejski. ALE nikt nie kupuje autobusu (nawet jeśli go na niego stać), jeśli sam dojeżdża do pracy 10km wąskimi uliczkami w mieście, czy jeździ głównie po drogach szutrowych i leśnych.

Dlatego jeśli zastanawiasz się nad wyborem pierwszej lornetki (bo przecież rzadziej kupujemy lunetę, jako pierwszy sprzęt do obserwacji ptaków), a szczególnie, jeśli kupujesz prezent dla młodego obserwatora ptaków, wybieraj raczej sprzęt tańszy, niż ten z górnej półki. Szkoda, żeby lornetka z 1000zł (lub droższa) kurzyła się w szafie po dwóch wyjściach w teren.

Podsumowując kupuj rozsądnie. Wiadomo, że dla nas, im droższy sprzęt kupujesz, tym my więcej na tym zarobimy. Ale dla Ciebie to przecież nie ma większego znaczenia. Nie warto na początek kupować lornetki w markiecie za 100zł, przez którą niczego nie zobaczysz i taki sprzęt tylko zniechęci Cię do rozwijania swojej pasji. Ale też nie musisz mieć sprzętu za 5000zł, żeby wyjść w teren i cieszyć się obserwacją ptaków.

 Szkło

Jakość wykorzystanych w lornetce lub lunecie soczewek ma kluczowe znaczenie. To jak czysty, wierny i jasny obraz zobaczymy w naszym sprzęcie zależy przede wszystkim od tego. I za to głównie płacimy. Droższy sprzęt ma jaśniejsze soczewki typu Bak-4, tańszy ciemniejsze Bk-7.  Soczewki zwykle powlekane są różnego rodzaju filtrami przeciwodbiciowymi, co ma dodatkowo zwiększyć jakość obrazu.

Powiększenie

To zdecydowanie najważniejszy parametr jakim trzeba się kierować. Na rynku lornetki dostępne są z powiększeniem 8x, 10x, 12x, 15x. Czasem nawet więcej. Cyfra (8, 10) oznacza ile razy dana lornetka przybliża obraz. Ta z powiększeniem 8 przybliża ośmiokrotnie.  Intuicyjnie więc tak jak w przypadku ceny można by powiedzieć im więcej, tym lepiej. Ale „ten kij ma dwa końce”. Lornetka z powiększeniem 15x faktycznie przybliża prawie dwa razy bardziej, niż ta z powiększeniem 8x. Z drugiej strony lornetka 8x łapie ostrość z mniejszej odległości, niż ta z powiększeniem 15x. Dodatkowo im większe powiększenie, tym bardziej widoczne i odczuwalne drgania obrazu, szczególnie przy długotrwałej obserwacji.

Podsumowując lornetka z powiększeniem 8x doskonale sprawdza się w lesie i wszędzie tam gdzie ptaki są blisko obserwatora.

Lornetka z powiększeniem 10x jest najbardziej uniwersalna i dlatego modeli z tym powiększeniem jest najwięcej.

Powiększenie 12x wybiorą Ci, którzy obserwują ptaki głównie na otwartej przestrzeni nad morzem, lub na łąkach.

Większe powiększenia 15x lub więcej, mają sens tylko wtedy gdy używasz statywu, lub masz w trakcie obserwacji solidne oparcie dla rąk.

 

W przypadku lunet sprawy wyglądają nieco inaczej, bo to inny rodzaj sprzętu do obserwacji ptaków. Tutaj śmiało można powiedzieć im więcej, tym lepiej. Lunety zwykle występują z okularem o powiększeniu 15-45x (mniejsze modele) i 20-67x (modele większe). W połączeniu z dobrym statywem (używanie lunet bez statywu jest w zasadzie niemożliwe) to potężna broń, która ułatwia obserwację ptaków na terenie otwartym.

 Średnica obiektywu

To drugi parametr wykorzystywany do opisu lornetek i lunet. To nic innego jak średnica obiektywu (dla przypomnienia. W sprzęcie optycznym okular, to ten koniec do którego przykłądamy oko w trakcie obserwacji. Obiektyw to ten drugi koniec). Im większa, tym przynajmniej w teorii, więcej światła „wpada” do lornetki. Im więcej światła tym jaśniejszy obraz, co ma szczególne znaczenie przy obserwacji w trudniejszych warunkach (o świcie, zmierzchu lub w pochmurne dni).

Lornetki dostępne są zwykle dostępne z obiektywami x32, x42, x50. Lunety z obiektywami x65, x80 i x100.

Wielkość i waga

Dwa parametry, na które warto zwrócić uwagę przy wyborze lornetki i lunety. Modele z większym powiększeniem są zwykle większe i cięższe, co może mieć znaczenie w przypadku wielogodzinnych wypraw po trudnym terenie. W 4 godzinie wędrówki przez bagna każdy dodatkowy kilogram „robi różnicę”, dlatego czasem lepiej zrezygnować z powiększenia na rzecz kompaktowości sprzętu. Dlatego czasem lepiej zdecydować się na kompaktową lunetę z powiększeniem 45x, niż „targać” w terenie większy sprzęt dający przybliżenie 67x.

Wypełnienie

Dodatkowym elementem, na który warto zwrócić uwagę jest rodzaj gazu, którym wypełniona jest lornetka lub luneta. Modele najtańsze są wypełnione powietrzem. Te droższa, zwykle azotem lub innym gazem szlachetnym. Sprzęt wypełniony powietrzem jest zwykle słabszy, bo ma większą tendencję do parowania szkieł, oraz mniejszą jasność obrazu.

 Kształt i design

Wymieniony na końcu, ale przecież nie najmniej istotny. Ważne jest przecież czy lornetka i luneta się nam podoba. Czy dobrze leży w ręku i ma odpowiedni kolor. Może to banał, ale chętniej będziemy sięgać po sprzęt ładny, a nie tylko praktyczny. A jeśli ma się to przełożyć na jego użytkowanie wybierajmy to, co się nam podoba.